Co musisz wiedzieć

Instrukcje i ostrzeżenia

Nie sposób docenić w należyty sposób wielkiego dobra, jakie płynie z różnego rodzaju instrukcji obsługi i procedur postępowania na wypadek pożaru albo trzęsienia ziemi. Instrukcjom towarzyszą zwykle także ostrzeżenia i zakazy. Mogą być one dwojakiego rodzaju. Racjonalne – takie, jak na lekach, by na przykład pewnych substancji nie łączyć z innymi, ponieważ tracą w ten sposób własności terapeutyczne, albo wręcz stają się szkodliwe w interakcji z pewnymi związkami oraz idiotyczne (bądź skierowane do idiotów), - jak ostrzeżenia nadrukowane na papierowych kubkach do kawy, iż w środku znajduje się gorący płyn. Te ostatnie, na kubkach, pojawiły się po tym, jak pewna pani w USA wygrała duże odszkodowanie od pewnej sieci hamburgerowej, gdyż stwierdziła, że nie została należycie ostrzeżona o tym, że w kubku jest naprawdę gorąca kawa i się biedaczka poparzyła. Sąd, niestety, przyznał w tym przypadku rację wszystkim idiotom świata, czym także wpisał się na zawsze w historię głupoty. Jeżeli ktoś bowiem kupowałby w sklepie zoologicznym kobrę, (zakładając, iż takie węże były w wolnym handlu dostępne), to szczerze wątpię, aby na pudełku w którym ją będzie transportował naklejono mu w sklepie napis „UWAGA! EKSTREMALNIE NIEBEZPIECZNY, JADOWITY WĄŻ! NIE DOTYKAĆ BEZ ZABEZPIECZENIA!!”. Człowiek chcący mieć w domu kobrę, prawdopodobnie, kupując ją, wie, na co się decyduje. Jeśli zaś nie wie, a mimo wszystko kupuje, to lepiej, aby genów ignorancji nie przekazywał potomności, co w tym wypadku wąż mu niechybnie zapewni. Kupując espresso raczej nie spodziewamy się, iż dostaniemy pół litra zimnego, zielonego, gęstego płynu o konsystencji budyniu. Stąd mój wniosek, iż istnieje kategoria ostrzeżeń, powodujących przynajmniej u niektórych ludzi, głębokie zażenowanie, określane czasem, jako tzw. „japoński wstyd”, albo „syndrom borsuka”. Należałoby jeszcze zadać pytanie, czy wobec tego ostrzeżenie o gorącej kawie nie powinno być przypadkiem drukowane w wielu językach, a najlepiej we wszystkich, bo przecież nie każdy idiota zna angielski. Wyobraź sobie człowieka siedzącego w salonie na kanapie i czytającego wnikliwie kartę informacyjną na opakowaniu od kostiumu Batmana, w którym właśnie zasuwa po mieszkaniu jego pięcioletni synek. W pewnym momencie mężczyzna krzyczy - „Zocha! Zamknij natychmiast balkon!” Pani Zofia spokojnie pyta „Dlaczego?”, na co pan odpowiada „Tu jest napisane, że to nie służy do latania!”. (Ostrzeżenia takiej treści rzeczywiście są umieszczane na dostępnych w handlu kostiumach bohaterów komiksów.) Jeśli ktoś zdrowy, o normalnym zakresie mobilności, do piątego roku życia nie nauczył się jeszcze respektu dla grawitacji, a ktoś, kto dożył na przykład trzydziestki potrzebuje instrukcji, jak ta powyżej, znaczy to, że obaj nadal znajdują się w grupie podwyższonego ryzyka śmierci.

Najwyższą zaś formę wyrafinowania zyskały u nas ostrzeżenia towarzyszące reklamom leków i parafarmaceutyków. Początkowo było tylko „Przed użyciem przeczytaj ulotkę” i wystarczyło. Później, prawdopodobnie by odpowiedzieć na ewentualne pytanie „Jaką ulotkę?”, rozszerzono informację do formy: „Przed użyciem przeczytaj ulotkę dołączoną do opakowania” i w ten sposób zabezpieczono nabywcę leku przed czytaniem niewłaściwych ulotek, na przykład ulotek wyborczych, które w odniesieniu do aspiryny nie spełniają należycie swojej roli.. Dalsza ewolucja postępowała już błyskawicznie. Ostrzeżenie rozwinięto do: „Przed użyciem przeczytaj ulotkę dołączoną do opakowania, lub skonsultuj się z lekarzem, bądź farmaceutą”. No tak. To logiczne, bo przecież większość ludzi o sprawach związanych z zażywaniem leków rozmawia z kominiarzem, albo fryzjerką. To jednak nie wszystko. Konieczne stało się umotywowanie konieczności przeczytania ulotki, albo konsultacji z właściwymi osobami, przez rozszerzenie komunikatu do obecnej formy: „Przed użyciem przeczytaj ulotkę dołączoną do opakowania, lub skonsultuj się z lekarzem, bądź farmaceutą, gdyż każdy lek, niewłaściwie stosowany, zagraża twojemu życiu lub zdrowiu”. Jak mniemam, to jeszcze nie jest ostateczna wersja, gdyż na pewno jeszcze da się coś w tej kwestii „wyrzeźbić”. Spodziewajmy się więc wkrótce na przykład czegoś takiego : „Przed użyciem przeczytaj ulotkę dołączoną do opakowania i postaraj się zrozumieć to, co tam napisano, a jeśli nie rozumiesz, skonsultuj się z lekarzem, bądź farmaceutą, ponieważ każdy lek, niewłaściwie stosowany, zagraża twojemu życiu lub zdrowiu, zaś nieskonsultowanie się z lekarzem, bądź farmaceutą może przynieść określone skutki prawne w wypadku, gdyby lek ci jednak zaszkodził, a ty żądałbyś odszkodowania, więc lepiej od razu skonsultuj się też z prawnikiem, a najlepiej w razie ostateczności zarezerwuj sobie miejsce na cmentarzu, gdyż życie grozi śmiercią”.